Mùa rươi Hải Phòng: “tháng chín đôi mươi, tháng mười mồng năm” và những món ăn đợi cả năm

“Tháng chín đôi mươi, tháng mười mồng năm.” Người già ở Hải Phòng thuộc câu này như thuộc lịch. Đó là hai con nước rươi rộ nhất trong năm, khi những con rươi từ dưới bùn ruộng ven sông trồi lên theo nước triều. Mỗi năm chỉ một mùa, kéo dài từ khoảng tháng 9 tới tháng 12 âm lịch, nên chả rươi, rươi kho, mắm rươi trở thành những món người đất Cảng chờ cả năm mới được ăn.

Rươi là con gì, sống ở đâu

Rươi là loài sống trong bùn ở các bãi bồi, ruộng nước lợ ven cửa sông. Thân nhỏ, mềm, nhiều đốt, lúc mới vớt lên ngọ nguậy đủ màu xanh, đỏ, vàng. Người lần đầu thấy hay ngại vì hình dáng, nhưng ai đã ăn chả rươi rồi thì nhớ mãi cái béo ngậy của nó.

Ở Hải Phòng, rươi có ở vùng nước lợ các sông Lạch Tray, Văn Úc, Thái Bình, quanh các vùng Tiên Lãng, Kiến Thụy, An Lão, Vĩnh Bảo, như tạp chí Thủy sản Việt Nam mô tả. Rươi không nuôi được theo kiểu thả giống. Người dân chỉ giữ ruộng, giữ nước sạch cho rươi tự sinh sôi. Nước mặn xâm nhập hay ô nhiễm là cả vụ mất trắng.

Đón rươi theo con nước

Mùa rươi, cả nhà thức canh con nước. Rươi trồi lên khi triều thay đổi, người ta đặt những tấm lưới mắt rất nhỏ ở cửa cống ruộng để hứng. Rươi về nhiều hay ít phụ thuộc trời, nước, có hôm đầy thúng, có hôm chẳng được bao nhiêu. Vì thế mới có cảnh vừa vớt rươi xong là mang ra chợ bán ngay, người mua đứng chờ sẵn.

Ngày nay, nhiều nơi làm rươi cấp đông để người ở xa và người lỡ mùa vẫn có rươi ăn. Ví dụ xã Chí Minh có sản phẩm rươi cấp đông được giới thiệu trên trang thông tin của xã.

Những món ăn từ rươi

Chả rươi

Món nổi tiếng nhất. Rươi trộn với thịt nạc vai băm, trứng, vỏ quýt thái chỉ, thìa là, hành, tiêu, nêm chút nước mắm, rồi rán vàng hai mặt. Vỏ quýt và thìa là làm chả rươi thơm riêng, không lẫn với món chả nào khác. Chả rươi ăn nóng với rau sống, chấm bát nước mắm tỏi ớt pha chanh.

Rươi kho

Rươi kho với thịt ba chỉ, nước mắm, gừng, đun nhỏ lửa cho cạn, ăn với cơm nóng ngày lạnh. Món này đậm, nên kho bằng nước mắm đạm vừa cho khỏi gắt.

Mắm rươi

Rươi ủ với muối thành mắm, để dành ăn quanh năm. Mắm rươi chưng thịt, chấm rau luộc là những món đặc sản của vùng có rươi.

Nước mắm trong món rươi

Vị rươi béo và ngọt, nên món rươi cần một chút mặn mòi để cân lại. Chả rươi nêm nước mắm vào nhân cho đậm, rồi chấm bát mắm tỏi ớt chua ngọt cho đỡ ngấy. Rươi kho dùng nước mắm làm vị chính. Bếp Hải Phòng quen vị mắm Cát Hải mặn mòi, hậu ngọt, nên món rươi của đất Cảng cũng nêm theo vị ấy.

Nếu tự làm chả rươi ở nhà, nhân nêm bằng dòng đạm vừa như Cá Thu 28ºN hoặc Cốt Cá Nhâm 19ºN, còn bát chấm thì pha từ dòng đạm cao hơn như Chắt Cao Cấp 29ºN. Cách pha bát chấm có ở bài pha nước mắm tỏi ớt sánh kẹo.

Đi Hải Phòng mùa rươi

Ai muốn ăn rươi tươi thì nên đi vào cuối tháng 10, sang tháng 11 dương lịch, ứng với mùa rộ âm lịch. Rươi đầu mùa thường đắt hơn cuối mùa. Món rươi cũng hay có mặt ở các hội chợ, phố ẩm thực của thành phố vào dịp này. Đi Hải Phòng ăn gì cho trọn, xem thêm bài food tour Hải Phòng: 5 món cần nước mắm.

Hỏi nhanh

Ai không nên ăn rươi? Rươi là món lạ với nhiều người. Ai dễ dị ứng hải sản thì nên thử thật ít trước, hoặc hỏi ý kiến bác sĩ.

Mua nước mắm Cát Hải để nấu món rươi ở đâu? Ở gian Shopee chính hãng của Quang Hải, các đại lý mắm Quang Hải, hoặc gọi 076 2233 666.