Câu chuyện Quang Hải
Mâm cỗ Tết miền Bắc dùng nước mắm ở những món nào, và sắm mắm Tết thế nào cho khỏi thiếu

Thớ giò lụa trắng hồng trên mâm cỗ Tết có một bí quyết ít người để ý: thịt được quết với nước mắm ngon, mắm cho giò vị đậm đà và mùi thơm mà chỉ muối thì khó có. Chi tiết nhỏ ấy cho thấy mâm cỗ Tết miền Bắc dùng nước mắm ở gần như mọi món mặn: giò, nem, canh măng, thịt đông, gà luộc, cả bát chấm giữa mâm. Muốn mâm cỗ đủ vị, nhà mình nên sắm mắm Tết thành ba phần: mắm nêm cho bếp, mắm chấm đạm cao, và hộp quà để biếu.
Đầu tháng 11 dương lịch, nhiều nhà đã bắt đầu tính chuyện Tết: đặt giò, đặt bánh chưng, lên danh sách đồ khô. Chai mắm hay bị để tới phút cuối, rồi chạy ra tiệm tạp hóa mua đại một chai. Bài này giúp anh chị lên danh sách mắm cùng lúc với mọi thứ khác.
Mâm cỗ Tết có những món nào cần nước mắm
| Món | Mắm dùng vào đâu | Kiểu mắm hợp |
|---|---|---|
| Giò lụa, giò bò | Giã, quết thịt cùng mắm | Mắm ngon, vị trong (nhà tự làm giò) |
| Nem rán | Ướp nhân, pha bát chấm chua ngọt | Vị vừa để ướp, đạm cao để pha chấm |
| Canh măng, canh bóng | Nêm nồi nước dùng | Vị vừa, nêm cuối |
| Thịt đông | Nêm nồi thịt | Vị vừa, rót từng ít cho khỏi sậm màu |
| Gà luộc, thịt luộc | Chấm | Đạm cao, chấm nguyên hoặc pha nhẹ |
| Nộm, dưa góp | Pha nước trộn | Đạm vừa tới cao |
Mỗi món một vai, nhưng gom lại chỉ có hai việc: nêm và chấm. Đó cũng là lý do nên mua ít nhất hai loại mắm cho Tết.

Giò và thịt đông: mắm quyết định màu
Giò và thịt đông là hai món cần màu sáng, vị trong. Mắm đậm màu quá có thể làm giò sạm hơn, nước thịt đông sậm hơn. Nhà tự làm thì chọn mắm vị vừa, rót từng ít và nếm. Cách nấu thịt đông trong veo, Quang Hải đã kể ở bài thịt đông chấm mắm gì.
Nem rán và gà luộc: mắm quyết định bát chấm
Bát nước chấm nem vàng óng hay nhạt nhẽo phụ thuộc vào mắm gốc. Mắm đạm cao cho bát chấm đậm mà không cần nhiều đường. Tỉ lệ pha có trong bài nem rán chấm nước mắm chua ngọt.
Canh măng: mắm quyết định mùi
Nồi canh măng ninh từ chân giò hay xương, nêm mắm cuối khi đã hạ lửa thì mùi mắm quyện với mùi măng khô rất thơm. Nêm sớm rồi ninh tiếp là mất mùi.
Sắm mắm Tết: ba phần cho đủ
Phần 1: mắm nêm cho bếp
Ngày Tết bếp nấu nhiều gấp mấy ngày thường, nên mua dạng can cho tiện. Cốt Cá Nhâm 19ºN của Quang Hải có can 1 lít và 2 lít, nhãn công bố hàm lượng nitơ tổng trên 19 gN/L, vị vừa, hợp nêm canh, ướp nem, nấu thịt đông. Loại 1 Nhãn Xanh cũng là lựa chọn cho bếp nấu nhiều.
Phần 2: mắm chấm đạm cao
Một chai cho bát chấm giữa mâm. Chắt Cá Cơm Ủ Chum 29ºN vị đậm, hậu ngọt, chấm gà luộc, thịt luộc nguyên chất cũng ngon. Nhà muốn đậm hơn nữa thì chọn Chắt Cá Thu 35ºN, dòng đạt OCOP 5 sao Quốc gia.
Phần 3: hộp quà để biếu
Tết đi thăm ông bà, họ hàng, thầy cô, đối tác, hộp mắm là món quà dùng được ngay trong những ngày Tết. Cách chọn hộp theo người nhận có trong bài hộp quà mắm Cát Hải cho lễ Tết.
Nêm lúc nào, chấm thế nào cho đúng vị Tết
Nước mắm vào món nào cũng có thứ tự riêng, nhớ mấy điều này là mâm cỗ bớt hỏng:

- Món nấu nước như canh măng, nồi thịt đông: nêm mắm lúc gần xong, hạ lửa rồi nếm lại. Mắm đun lâu sẽ mất mùi thơm.
- Món ướp như nhân nem, thịt kho: ướp mắm vị vừa, thêm từng chút. Đạm cao thì ít mắm cũng đủ vị, ướp tay nặng là mặn.
- Món chấm như gà luộc, thịt luộc: pha loãng một chút hoặc chấm nguyên chất tùy khẩu vị. Mắm đạm cao đã có hậu ngọt sẵn nên bát chấm cần ít đường hơn.
Ngày Tết nhà đông khách, có người thích đậm, có người ăn nhạt. Nên để riêng hai bát chấm trên mâm, một bát mắm pha đậm vừa, một bát pha loãng hơn, ai ăn kiểu nào tự chọn. Cách pha bát chấm vàng óng cho nem rán có sẵn trong bài nem rán ở trên, nhà nào làm cỗ cứ theo đó.
Nên mua mắm Tết từ lúc nào
Chai mắm chưa mở nắp cứ cất nơi khô ráo, thoáng mát, tránh nắng, hạn dùng xem trên nhãn. Vì vậy không cần đợi sát Tết. Mua từ cuối tháng 11 hoặc tháng 12 dương lịch có mấy cái lợi:
- Tránh cảnh chen chân những ngày cận Tết, khi đơn ở đâu cũng dồn.
- Có thời gian nếm thử, quen tay pha bát chấm trước, Tết khỏi lúng túng.
- Hộp quà mua sớm thì còn chọn được loại mình muốn.
Cửa hàng, đại lý cũng tính hàng Tết từ sớm, như bài nhập nước mắm bán Tết đã kể. Nhà mình sắm sớm thì cũng nhẹ nhõm như vậy.
Hỏi nhanh
Mua mắm từ tháng 11, để tới Tết có bị đổi màu không? Mắm truyền thống có thể sậm màu dần hoặc lắng muối ở đáy chai. Đó là chuyện tự nhiên của mắm ủ chượp không chất bảo quản, không phải hỏng. Mở nắp rồi thì đậy kín sau mỗi lần dùng và nên dùng trong vài tháng cho vị ngon nhất.
Nhà ít người thì có cần mua can không? Không cần. Một chai cho bếp và một chai để chấm là đủ. Can hợp với nhà đông người hay nhà nấu cỗ.
Nhà có người ăn nhạt thì chọn gì? Chọn thêm một chai dòng tách muối, như Nhãn Đỏ hay Cá Trích, vị dịu hơn mà vẫn giữ đạm.
Anh chị xem đủ các dòng nêm, dòng chấm và hộp quà ở trang tất cả sản phẩm, đặt trên gian hàng chính hãng Quang Hải trên Shopee, hoặc tìm cửa hàng gần nhà ở trang đại lý. Đặt số lượng nhiều cho cả họ, cả cơ quan thì gọi 076 2233 666.
