“Ghé làng nghề mắm khi đi Cát Bà: gợi ý một ngày Cát Bà và Cát Hải”

Ông cụ trong xóm làm mắm bảo: khách ra đảo bây giờ đông lắm, nhưng vào xem sân chum thì vẫn thưa. Người ta qua đây nhanh quá.

Câu ấy đúng thật. Cát Hải nằm ngay trên đường ra Cát Bà, xe chạy qua giữa những sân chum mà phần lớn khách không biết mình đang đi ngang một làng nghề trăm năm. Chỉ cần **dành ra nửa buổi** là chuyến đi có thêm một lớp khác hẳn: không phải cảnh đẹp, mà là chuyện người ta sống bằng nghề gì.

## Sắp xếp một ngày cho hợp lý

Cách dễ nhất là **ghé Cát Hải trên đường ra**, buổi sáng, rồi mới sang Cát Bà.

Lý do đơn giản: buổi sáng sân chum nhiều nắng, chum mở nắp, và người làm đang làm việc. Đây là lúc xem được cảnh thật chứ không phải cảnh dựng cho khách. Chiều muộn thì nhiều chum đã đậy lại, sân vắng.

Nếu ra Cát Bà từ sớm và định về trong ngày, có thể đảo ngược: chơi Cát Bà buổi sáng, ghé Cát Hải lúc về đầu giờ chiều. Cách này hợp với ai đi tàu cao tốc hoặc cáp treo, chỉ là nắng đầu chiều hơi gắt.

Nhà có trẻ nhỏ nên chọn buổi sáng, vừa mát vừa đúng lúc có việc để xem.

## Ở làng nghề xem gì

**Sân chum.** Hàng trăm chiếc chum sành xếp thành hàng, phơi giữa nắng gió biển. Đây là hình ảnh khách nhớ lâu nhất.

**Đánh quậy.** Người làm cầm gậy dài khuấy cho phần chượp dưới đáy đảo lên trên. Nhiều người vẫn nghĩ làm mắm là ủ kín rồi để yên, nên đây thường là chỗ bất ngờ nhất. Mắm Bắc phải mở ra khuấy cho cả mẻ ăn nắng đều.

**Khu bể chượp và khu chế biến.** Xem được quy trình từ con cá tươi tới lúc rút nước mắm ra chai.

**Nếm thử.** Nếm mắm ngay tại nơi làm ra nó là chuyện khác hẳn với nếm ở nhà. Nếm vài dòng cạnh nhau mới thấy rõ đạm cao và đạm vừa khác nhau chỗ nào.

Xưởng Quang Hải ở trên đảo, anh chị muốn ghé thì nên báo trước để nhà mắm sắp xếp người dẫn, khỏi phải đứng ngoài nhìn vào.

## Vài điều nói thật lòng

**Cát Hải không phải điểm nghỉ dưỡng.** Ở đây không có bãi tắm đẹp, không nhiều hàng quán. Ai muốn nghỉ dưỡng thì cứ sang Cát Bà, còn Cát Hải là chỗ ghé xem chứ không phải chỗ ở lại.

**Mùi mắm là có thật.** Đi giữa làng nghề thì ngửi thấy mùi mắm, đó là chuyện đương nhiên của nơi làm ra nó. Người nhạy mũi nên biết trước.

**Nắng đảo gắt.** Sân chum là sân trống, giữa trưa rất nắng. Mang mũ, nước uống, và tránh khung giờ trưa nếu đi cùng người già hoặc trẻ nhỏ.

**Dịp lễ bến phà đông.** Muốn đi thong thả thì tránh cuối tuần cao điểm, hoặc đi thật sớm buổi sáng.

## Mua mắm mang về

Mua ngay tại nơi làm là cách chắc chắn nhất để khỏi mua nhầm hàng nhái.

Chọn theo người nhận: dòng đạm cao như **Cá Ngừ 56ºN** hoặc **Chắt Cá Thu 35ºN** để biếu và để chấm, dòng đạm vừa như **Cá Thu 28ºN** hoặc **Cốt Cá Nhâm 19ºN** cho bếp dùng hằng ngày. Muốn hiểu con số ºN nói gì trước khi chọn, anh chị đọc bài [Độ đạm nước mắm là gì, bao nhiêu độ là ngon](https://mamquanghai.vn/do-dam-nuoc-mam-la-gi-bao-nhieu-do-la-ngon/).

Mang về nhớ để đứng chai, tránh nắng trong cốp xe. Đi máy bay thì bọc kỹ và gửi hành lý ký gửi.

## Vài câu hay gặp

**Đi Cát Hải mất bao lâu?**
Nửa buổi là đủ cho một vòng xem sân chum, khu chế biến và nếm thử.

**Có cần đặt trước không?**
Nên báo trước nếu đi đoàn hoặc muốn có người dẫn. Đi lẻ ghé xem bên ngoài thì không cần.

**Trẻ con đi có hợp không?**
Rất hợp. Trẻ nhìn thấy con cá và hạt muối thành chai nước chấm trên mâm cơm nhà mình, dễ nhớ hơn một bãi biển.

Nhà mình định ra Cát Bà dịp nào ạ? Xem trước các dòng mắm tại [trang sản phẩm Quang Hải](https://mamquanghai.vn/tat-ca-san-pham/) để biết mình muốn nếm loại nào.