Sáu vùng nước mắm nổi tiếng của Việt Nam: Cát Hải đứng ở đâu trên bản đồ mắm

Đặt sáu chai nước mắm của sáu vùng cạnh nhau trên bàn, người sành ăn nếm là thấy mỗi chai một vị. Theo báo Sài Gòn Giải Phóng, Việt Nam có sáu vùng sản xuất nước mắm nổi tiếng: Cát Hải (Hải Phòng), Ba Làng (Thanh Hóa), Đà Nẵng, Nha Trang, Phan Thiết và Phú Quốc. Cát Hải là vùng mắm lớn của miền Bắc. Ở đây trời không nắng đều quanh năm như trong Nam, nên người làm nghề chăm chượp bằng tay, đánh quậy và náo đảo nhiều lượt.

Nghề mắm có từ bao giờ

Cùng bài báo trên, nhà sử học Dương Trung Quốc khẳng định từ thế kỷ X, Việt Nam đã là quốc gia sản xuất nước mắm. Vì bề dày đó, hiệp hội ngành nước mắm từng nêu ý định trình đề nghị công nhận nghề làm nước mắm là di sản văn hóa phi vật thể. Ở mỗi vùng, nghề mắm lớn lên theo con cá vùng biển ấy, hạt muối vùng ấy và khí hậu vùng ấy, nên cùng là cá với muối mà vị mỗi nơi một khác.

Sáu vùng, sáu kiểu trời

Cát Hải (Hải Phòng)

Vùng mắm của miền Bắc, nằm trên đảo Cát Hải giữa vịnh Bắc Bộ. Mắm làm từ cá cơm tươi và muối biển Cát Hải, ủ chượp trong chum, bể. Mùa đông miền Bắc có những đợt âm u cả tuần, nên người làm nghề phải mở chượp đánh quậy, phơi nắng khi trời cho nắng, rồi náo đảo lại cho mẻ chượp chín đều. Lối làm này kể kỹ ở bài đánh quậy, náo đảo: phương pháp ủ mắm riêng của Cát Hải.

Ba Làng (Thanh Hóa)

Làng nghề mắm lâu đời ở vùng biển Thanh Hóa, cũng thuộc dải miền Bắc Trung Bộ, nơi bữa cơm gia đình quen vị mắm mặn mòi.

Đà Nẵng

Vùng biển miền Trung, nơi có những làng mắm ven biển gắn với nghề cá của người dân địa phương.

Nha Trang

Vùng biển Nam Trung Bộ, nắng nhiều, có nghề làm mắm từ cá biển đánh bắt quanh vịnh.

Phan Thiết

Vùng biển nắng gió nổi tiếng với những nhà thùng làm mắm lâu năm.

Phú Quốc

Đảo phía Nam, khí hậu nắng ổn định quanh năm. Người làm nghề ở đây quen ủ cá trong thùng gỗ lớn, gài nén rồi để yên là chính. Hai trường phái Bắc, Nam khác nhau ra sao, nhà mình có bài Cát Hải hay Phú Quốc: hai trường phái mắm Bắc, Nam.

Vì sao mỗi vùng một vị

Không vùng nào hơn vùng nào. Vị mắm khác nhau vì ba thứ khác nhau: con cá, hạt muối và ông trời. Cá vịnh Bắc Bộ khác cá vùng biển phía Nam, chuyện này có ở bài cá cơm vịnh Bắc Bộ khác cá cơm Phú Quốc thế nào. Hạt muối mỗi vùng cũng khác, xem bài muối Cát Hải. Còn trời Bắc có mùa đông, nắng không đều, nên mẻ chượp ở Cát Hải ủ từ 12 đến 24 tháng tùy loại cá và thời tiết năm đó.

Người miền Bắc quen vị mắm Cát Hải mặn mòi, hậu ngọt, đậm vị biển. Bữa cơm Bắc chấm rau luộc, thịt luộc, nêm canh, kho cá, hầu như món nào cũng có mặt chai mắm ấy.

Quang Hải trong vùng mắm Cát Hải

Quang Hải làm nước mắm truyền thống tại Cát Hải với hơn 70 năm nghề gia truyền, giữ cách làm cá cơm tươi với muối biển Cát Hải, ủ chượp thủ công, không hóa chất, không chất bảo quản. Dòng Chắt Cá Thu 35ºN của nhà mình đạt OCOP 5 sao Quốc gia. Chuyện nghề của nhà mình, mời anh chị đọc ở trang về chúng tôi.

Hỏi nhanh

Vùng nào làm nước mắm ngon nhất? Không có vùng nào ngon nhất cho mọi người. Mỗi vùng hợp một khẩu vị. Người quen bữa cơm miền Bắc thường hợp vị mắm Cát Hải.

Nghề làm nước mắm đã được công nhận di sản chưa? Năm 2023, hiệp hội ngành nước mắm nêu ý định trình đề nghị này, theo báo Sài Gòn Giải Phóng. Anh chị nên theo dõi thông tin chính thức từ cơ quan văn hóa để biết kết quả.

Mua nước mắm Cát Hải chính hãng ở đâu? Ở gian Shopee chính hãng của Quang Hải, các đại lý mắm Quang Hải, hoặc gọi 076 2233 666.